Een netwerk van herinneringen
De abdij van Ninove was eeuwenlang het kloppend hart van de stad. Vandaag resten alleen nog enkele gebouwen die aan haar grootsheid doen herinneren. Ze vormen samen een openluchtarchief dat toont hoe de abdij ooit verweven was met het leven in en rond de stad.
De Abdijpoort, het Huis Van Saene, de huisjes op het Kerkplein en de pastorij vertellen elk een deel van dat verhaal. Wie ook ondergronds wil kijken, vindt naast de abdijkerk de archeologische site, waar de fundamenten van het kloostercomplex nog te zien zijn.
Praktisch
De Abdijpoort, het Huis Van Saene, de huisjes op het Kerkplein en de pastorij liggen allemaal in de onmiddellijke omgeving van de Abdijkerk. Je kunt ze vrij bekijken vanop straat. De pastorij is niet toegankelijk voor publiek.
Abdijpoort
De Abdijpoort was ooit de officiële toegang tot het abdijbeluik en verving de vroegere Coudenbergpoort, die iets verderop stond. In de gevel herken je de patroonheiligen van de abdij: Sint-Cornelius, Sint-Cyprianus en Onze-Lieve-Vrouw. De linker poortboog en bovenbouw zijn later toegevoegd, maar het geheel ademt nog steeds de statigheid van weleer.
Huis Van Saene
Een van de weinige gebouwen die de afbraak van de classicistische abdij in 1822–1823 overleefden. Dit was de ziekenboeg van de abdij, ook wel het infirmitorium genoemd. Abt Vander Eecken, de bouwheer, was er de eerste gebruiker van.
Wat je vandaag vanop straat ziet, is eigenlijk de achterkant van het gebouw. De voorzijde kijkt naar de Abdijkerk. De naam verwijst naar kunstschilder Maurits Van Saene, die hier woonde en werkte tot zijn dood in 2000. Het huis geeft nog altijd een mooi beeld van hoe de abdij eruitzag in haar classicistische periode.
Huisjes op het Kerkplein
Aan de hoek van het Kerkplein en de Kloosterweg vind je een rijtje witgekalkte huisjes met een bijzondere geschiedenis. Ze dragen nog de resten van een monumentale poort die abt De Neve hier in 1659 liet optrekken als nieuwe ingang naar het abdijbeluik. De zandstenen sokkel aan de voet van de muren toont hoe imposant die toegang ooit was. Later werden de huisjes verhoogd en verbouwd tot woningen. Ze zijn vandaag beschermd als monument, niet om hun grootte, maar om hun verhaal: ze zijn letterlijk gebouwd op de resten van de abdijpoort.
Pastorij
De huidige pastorij (vroeger de dekenij) is een herenhuis in Lodewijk XV-stijl met een classicistische inslag. Het jaartal 1757 in de gevel verwijst naar de verbouwing onder abt Ferdinand Vander Eecken, wiens wapenschild nog steeds prijkt boven de deur.
Maar de geschiedenis van dit pand gaat veel verder terug. In 1452 werd de oorspronkelijke pastoorswoning verwoest door brand, en een jaar later heropgebouwd. Ook de geuzen lieten er in de 16de eeuw hun sporen na. Eeuwenlang was dit de woonst van de pastoor, omringd door tuin en boomgaard. Sinds 1973 is de pastorij beschermd monument, en in 2017–2018 werd ze grondig gerestaureerd.
Verder kijken – letterlijk
De gebouwen rond de abdijkerk tonen wat boven de grond bewaard bleef van de abdij. Wie wil zien wat eronder verborgen ligt, wandelt best verder naar de archeologische site naast de kerk. Daar ontdek je de funderingen van het middeleeuwse kloostercomplex en de latere barokke uitbreidingen — een kijkje in het verleden van de stad.